Faalangst bij keepers
Faalangst manifesteert zich op momenten dat een prestatie geleverd moet worden en er tevens een kans op mislukken bestaat. Voor de doelman heeft dit doorgaans betrekking op de wedstrijd die gespeeld moet worden. Hij heeft dan zelfs met een extra druk ten opzichte van zijn medespelers te maken, omdat een fout van hem de ploeg de overwinning kan kosten.
Duidelijk is, dat niemand met faalangst geboren wordt. Doorgaans is het een gevolg van een reeks mislukkingen, waarmee de keeper geconfronteerd is. De faalangst steekt dan niet alleen de kop op vanwege fouten, maar vooral door de wijze waarop de omgeving (trainer, medespeler, familie, pers, enz) daarop reageert.
Als de keeper iets niet goed doet en dit wordt continu door zijn omgeving overtrokken, dan kan dit zijn vertrouwen ondermijnen. Hij raakt zijn zelfvertrouwen kwijt en durft op den duur niets meer te doen. In het uiterste geval treedt een vorm van apathie op, waarbij het lijkt alsof de keeper niets meer kan. Het geeft nog eens aan, hoe sterk angst soms kan zijn.
De twee vormen van faalangst zijn:
ad 1 Dit is eigenlijk geen faalangst. De persoon in kwestie gaat er zelfs beter door functioneren omdat hij terdege beseft dat er beter gepresteerd moet worden. Hij dwingt zich als het ware tot die topprestatie.
ad 2 De keeper weet zeker, dat hij geen goede prestatie kan leveren. Niettemin zal hij toch moeten spelen. Hij vecht tegen deze angst, doorgaans met de moed der wanhoop. Er zijn nogal wat factoren die het ontstaan van negatieve faalangst beinvloeden. Hier volgen een aantal:
een slechte lichamelijke conditie
een slechte voorbereiding
te weinig kwaliteit
het zich niet geaccepteerd voelen door publiek, pers, medespelers en of technische staf.
slechte prestaties in voorgaande wedstrijd(en) en/of training(en)
omgeving reageert zich negatief af op het maken van fouten
trainer toont te weinig geduld
Bij faalangst kan ook een aantal lichamelijke reacties optreden. Angst overvalt iemand, die zich bedreigd voelt. In zo’n situatie zijn er twee mogelijkheden: aanvallen of vluchten. Dit wordt wel eens de ‘fight-flightreactie’genoemd. In zo’n situatie moeten spieren, hart en longen overgaan tot verhoogde actie. Er komen vervolgens stoffen vrij, die invloed hebben op het lichaam. Ze hebben een activerende invloed op het hart; het hart gaat sneller kloppen, de longen krijgen met een snellere ademhaling te maken, terwijl de zweetklieren ook extra actief zijn. Tevens hebben de bewuste stoffen een remmende invloed op de hersenen. Als er erg veel van die stof vrijkomt (grote angst!), dan kan dit zelfs een tijdelijke ‘black-out’ tot gevolg hebben. Is de stof verdwenen, dan kan er weer normaal worden gedacht.
Deze stoffen roepen dus nogal wat geestelijke, emotionele en lichamelijke spanningen op. In de praktijk is daarom de situatie te verklaren, dat sommige keepers op de training alles kunnen, maar tijdens de wedstrijd volledig ‘dichtklappen’.
Een aantal hulpmiddelen voor keepers, bij wie faalangst tot mindere prestaties leidt:
Keepers leren omgaan met fouten en mislukkingen
Na gemaakte fouten niet alleen uiterst negatief begeleiden, maar ingaan op het hoe en waarom van de fouten en aan oplossingen gaan werken
De doelman leren te reageren op negatieve kritiek en hoe deze te verwerken. Hij moet deze kunnen relativeren en hij moet leren doorvechten om weer tot een betere prestatie te komen.
Ook datgene trainen waarin of waardoor de keeper zich onzeker voelt.
Extra aandacht schenken en vertrouwen laten blijken door aan te geven wat ze wel kunnen en wat ze waard zijn.
De omgeving beinvloeden.
Voor geloof in eigen kunnen zorgen
Leren te ontspannen.
In een sfeer, waarin gepresteerd moet worden zoeken veel sportmensen hun heil in een bepaalde vorm van bijgeloof. De mascotte in het doel, de speciale plaats in de kleedkamer , het kettinkje, volgorde waarin de wedstrijdkleding wordt aangetrokken of als laatste het veld opgaan. Het is slechts een kleine greep uit de vormen van bijgeloof, die vooral in de sportwereld een eigen leven zijn gaan leiden.
Bijgeloof is het creeren van een schijnzekerheid, die de prestatie in positieve zin moet beinvloeden. Een geestelijke beinvloeding, die bij veel sportmensen een uiterst belangrijke plaats inneemt en op ieder niveau voorkomt. Het is daarom onzin, om het als een zwakte te beschouwen. De een is er gewoon gevoeliger voor dan de ander.
Ten aanzien van de doelman zal de trainer nooit tussen hem en zijn bijgeloof mogen komen. Al hangt er een mascotte van een meter in het doel, zolang het de keeper sterkt in zijn prestatie geen probleem van maken. Een goede prestatie van de keeper komt tenslotte ook het team ten goede. Wordt het vaste ritueel doorbroken, dan betekent dit in de meeste gevallen toch een aantasting van het zelfvertrouwen.
Opmerking: Zowel bij concentratie als bij faalangst kunnen ontspannings- en ademhalingstechnieken en ademhalingsoefeningen bijdragen tot een betere prestatie.
(Oorspronkelijk artikel uit het boek
'Alles over de doelverdediger' Uitgeverij Samson, 1981)
Boekentips:
|
|
Basisboek Keeperstraining Frans Hoek
|
|
|
De coach en zijn keeper Maarten Arts
|
|
|
Keeperstrainingsinformatie
Trainingstipsstartpagina