Tom Simpson

13 juli 1967 is zelfs voor Franse begrippen een hete zomerdag. Die dag staat ook nog eens de zwaarste etappe van de Tour de France op het programma. De Engelsman Tom Simpson slingert op de flanken van de Mont Ventoux, een col van de buitencategorie, vervaarlijk van links naar rechts. Enkele kilometers voor de top krijgt Simpson de pedalen niet meer rond. Hij wankelt en kwakt tegen het asfalt. Bewusteloos wordt Simpson afgevoerd en enkele uren later overlijdt hij in het ziekenhuis. In de verzengende hitte is een mix van alcohol, voor de beklimming had hij cognac gedronken, en amfetamine hem fataal geworden. Het eerste grote dopingschandaal is een feit. De sportwereld reageert geschokt. Sinds de dood van Simpson zijn dopingberichten een terugkerend fenomeen op de sportpagina's. De dopingcontroles doen hun intrede en al snel wordt duidelijk dat de zaak-Simpon geen incident was. Niet alleen het wielrennen, maar praktisch alle sporten krijgen te maken met het gegeven dat atleten in hun jacht naar eeuwige roem bereid zijn om verboden prestatieverhogende middelen tot zich te nemen. Op de lijst van zondaars staan inmiddels honderden namen. Een aantal geruchtmakende affaires:

Ben Johnson

De Canadese sprinter Ben Johnson was al jarenlang bijzonder snel op de 100 meter, maar de absolute top leek met concurrenten als Carl Lewis en Calvin Smith onbereikbaar. Tot hij er 'een schepje bovenop' deed. Volgens Johnson zelf een schepje extra trainingsarbeid, maar in werkelijkheid ging het om een schepje extra pillen. Zijn toch al indrukwekkende voorkomen groeide uit zijn voegen.Bij de Olympische Spelen van 1988 in Seoul was hij op zijn top. Hij klopte in de finale Lewis met een nieuwe wereldrecord: 9.79'. Een dag na dit hoogtepunt in zijn carrière volgde het dieptepunt. 

Bij de dopingcontrole waren in zijn urine anabole steroïden aangetroffen en hij moest zijn gouden plak inleveren. In 1993 liep hij opnieuw tegen de lamp en werd hij levenslang geschorst.

Diego Maradona

Voor een mondiale sport bleef het voetbal lange tijd gevrijwaard van dopingschandalen. De eerste grote ster die van zijn voetstuk viel, was Diego Armando Maradona. In 1991 werd de Argentijn voor 15 maanden geschorst wegens het gebruik van cocaïne. Aan zijn spectaculaire come-back tijdens het WK van 1994 in de Verenigde Staten kwam een abrupt einde toen hij bij een dopingcontrole opnieuw door de mand viel. Het beeld van een met uitpuilende ogen in de tv-camera kijkende Maradona nadat hij op dat toernooi gescoord had, deed al het ergste vermoeden. De tragische aan Maradona is dat zijn 'dopinggebruik' nooit gericht was op het verbeteren van zijn spel. Het tegendeel was het geval. Hij was (is) een drugsverslaafde, die 'clean' nog meer uit zijn carriere had kunnen halen. Na de 'zaak-Maradona' zijn er nog een hele reeks dopingschandalen in het voetbal opgedoken. In deze tak van sport bleek met name het middel nandrolon populair.

Michelle Smith

Michelle de Bruin-Smith was de 'wondergirl' van de Ierse zwemsport. De Olympische Spelen van 1996 in Atlanta verliet zij met drie gouden medailles om haar nek. Haar razendsnelle opkomst wekte toen al argwaan. Dat die terecht was, bleek twee jaar later. Bij een onaangekondigde 'out-of-competition'-controle bij haar thuis in Dublin liep Smith tegen de lamp. In haar urine werd een extreem hoge hoeveelheid alcohol aangetroffen. Omdat die waarde nooit door menselijke consumptie bereikt kon worden, trok de wereldzwembond, de FINA, de conclusie dat Smith met de buisjes geknoeid had, om een haar onwelgevallige uitslag weg te poetsen. De schorsing van vier jaar betekende het einde van haar loopbaan.

Eric de Bruin

Michelle de Bruin-Smith is getrouwd met de Nederlandse ex-discuswerper en kogelstoter Eric de Bruin. Een uniek echtpaar: twee topsporters die beiden na een dopingschandaal is diskrediet raakten. Aan De Bruins veelbelovende carrière kwam in 1993 plots een einde toen hij bij een wedstrijd in Duitsland bij een controle positief werd bevonden op testosteron. Hij werd voor vier jaar geschorst.

Gert-Jan Theunisse

Met duizenden dromden ze samen op de haarspeldbochten van Alpe d'Huez om hem naar boven te schreeuwen. In 1989 won hij daar de koninginnerit en werd hij de bergkoning van de Tour de France. Jarenlang was Gert-Jan Theunisse het idool van de Nederlandse wielerfan. Tot hij hard van zijn voetstuk viel. In 1990 werd hij tot twee maal toe betrapt op het gebruik van testosteron en voor een jaar geschorst. Hij maakte nog een redelijk geslaagde come-back, maar zijn oude niveau haalde hij nooit meer. Theunisse heeft altijd ontkend en met hem bleven zijn trouwste fans in zijn onschuld geloven. Zijn unieke, leptosome lichaam zou de testosteron zelf hebben aangemaakt. Of, een klassieke smoes in de wielersport, hij zou een fles met doping hebben aangenomen van een toeschouwer.

'Le Tour Noir' 

In de geschiedenis van de Tour de France staat de editie van 1998 te boek als de "Tour Noir". De ook al niet onomstreden Marco Pantani pakt de Gele Trui, maar de dopingsaffaires rond de ploegen TVM en Festina domineren het nieuws. De wielersport, toch al regelmatig in opspraak, kwam als geheel in een kwaad daglicht te staan. Die slechte reputatie speelt de sport tot de dag van vandaag parten.

TVM

In het voorjaar van 1998 doet de Franse politie een opmerkelijke vondst. In de materiaalwagen van de Nederlandse equipe van ploegleider Cees Priem worden 104 ampullen EPO aangetroffen. Op de rustdag van de Tour volgt een inval in het hotel van de TVM-ers, waarbij tal van verdachte medicamenten in beslag worden genomen.

Cees Priem, ploegarts Andrej Michailov en verzorger Jan Moors worden opgepakt en schuldig bevonden aan het invoeren van verboden middelen en het aanzetten tot dopinggebruik. Volgens het trio was de EPO bestemd voor nierpatiëntjes in een kinderziekenhuis in Moskou. De rechter gelooft er niets van en veroordeelt Priem, Moors en Michailov tot voorwaardelijke celstraffen en fikse boetes.

Festina
De straffen in de Festina-zaak vallen lager uit, maar internationaal is de verontwaardiging over de dopingfraude van de Franse ploeg er niet minder om. Kort voor de start van de Tour wordt de Belgische verzorger Willy Voet bij de Frans/Belgische grens aangehouden met in zijn auto een hele apothekersvoorraad aan verboden middelen. Mede omdat Voet flink uit de school klapt over de dopingpraktijken, bekennen bijna alle renners te hebben gebruikt. Bijna allemaal. De Franse publiekslieveling Richard Virenque blijft de vermoorde onschuld spelen. Pas twee jaar later spreekt ook hij voor de rechtbank zijn mea culpa uit.

Troy Douglas

De snelste sprinter van Nederland Troy Douglas werd medio 1999 positief bevonden. In zijn urine troffen de controleurs sporen aan van nandrolon metabolieten. De tuchtcommissie van de Koninklijke Nederlandse Atletiek Unie (KNAU) sprak hem echter vrij omdat "het ten laste gelegde niet bewezen kon worden". De internationale bond IAAF erkende de vrijspraak van de KNAU niet en schorste hem uiteindelijk voor twee jaar.