Toernooischema's
Om te beginnen geven we eerst wat mogelijke organisatievormen voor sport en spel activiteiten. Daarna volgen complete toernooischema's.
Competitie
Bij een kompetitie spelen deelnemers een of tweemaal tegen elkaar, afhankelijk van het feit of er een hele of een halve competitie wordt gespeeld. Hoe wordt zo’n competitie opgezet? Allereerst dien je het volgende te weten:
het aantal deelnemers
het aantal wedstrijden
Het aantal deelnemers is bekend – we noemen dit Y. Het aantal wedstrijden is niet bekend – we noemen dit X. Aan de hand van een formule kun je het aantal wedstrijden vaststellen:
- Voor een hele competitie: X = Y ( Y-1).
het aantal wedstrijden = aantal deelnemers maal aantal deelnemers min 1.
- Voor een halve competitie X = Y ( Y-1) : 2
Aantal wedstrijden = aantal deelnemers maal aantal deelnemers min 1 : 2
Een voorbeeld uitgaande van 6 teams of deelnemers:
- Hele competitie: X = 6 maal (6-1)
Aantal wedstrijden = 6 x 5 = 30 wedstrijden
- Halve competitie: X = 6 maal (6-1) : 2
Aantal wedstrijden= 6 x 5 : 2 / 30 : 2 = 15 wedstrijden.
Je hebt nu het aantal wedstrijden. Nu moet je nog bepalen in hoeveel rondes die gespeeld worden.
Aantal rondes: hiervoor maak je ook gebruik van een formule, uitgaande van het feit , dat het aantal deelnemers bekend is. Je maakt een onderscheid tussen een even en een oneven aantal teams of deelnemers.
Even aantal; hele competitie (X is het aantal rondes, Y is het aantal teams of deelnemers): X=2 (Y-1)
Bij 6 teams: X = 2 maal 5 , X = 10
Even aantal, halve competitie; X = Y- 1 , X = 5
Bij oneven aantal, bijvoorbeeld 5 teams hele competitie: X = 2Y , X = 2x5 , X = 10
Oneven aantal, halve competitie: X = Y , X = 5
Rest nog te bepalen het aantal wedstrijden per ronde.
Je maakt weer een onderscheid tussen een even en een oneven aantal teams of deelnemers.
Even aantal, bijvoorbeeld 6.
X = Y : 2
Aantal wedstrijden per ronde = aantal teams : 2
X = 6 : 2 , X = 3
Oneven aantal, bijvoorbeeld 5 : X = Y-1 : 2, X = 5-1:2, X =4:2, X = 2
Er volgt nu een schematisch voorbeeld van een competitie, deze is te verdelen in een halve en een hele competitie. Het aantal deelnemende teams is 6.
Voorbeeld:
De diagonaal verdeelt het schema in een hele en een halve competitie. De hokjes onder de diagonaal geven de te spelen wedstrijden voor een halve competitie aan. Als er een hele competitie gespeeld wordt, dan moeten ook de wedstrijden boven de diagonaal gespeeld worden. In de hokjes worden de uitslagen van de wedstrijden ingevuld.
Voorbeeld:
Team D tegen team A = 2-0 dwz D heeft gewonnen met 2-0
Team F tegen team C = 1-1 dwz F en C hebben gelijk gespeeld tegen elkaar
Team B tegen team A = 2-4 dwz B heeft verloren van A met 2-4
|
A |
B |
C |
D |
E |
F |
|
|
Team
A |
X |
|
|
|
|
|
|
Team
B |
2-4 |
X |
|
|
|
|
|
Team
C |
|
|
X |
|
|
|
|
Team
D |
2-0 |
|
|
X |
|
|
|
Team
E |
|
|
|
|
X |
|
|
Team F |
|
|
1-1 |
|
|
X |
Hele competitie: 5 teams = 20 wedstrijden = 10 ronden = 2 wedstrijden per ronde
Hele competitie: 6 teams = 30 wedstrijden = 10 ronden = 3 wedstrijden per ronde
Halve competitie 5 teams = 10 wedstrijden = 5 ronden = 2 wedstrijden per ronde
Halve competitie: 6 teams = 15 wedstrijden = 5 ronden = 3 wedstrijden per ronde
Poule systeem
Hier wordt in sub-groepjes een halve competitie gespeeld, waarna de winnaars van de subgroepjes het tegen elkaar opnemen. Het aantal deelnemers of teams wordt verdeeld in twee of meer groepen; deze spelen onderling een onafhankelijke wedstrijd, halve competitie.
Voorbeeld: 8 teams, in 2 poules van 4. De poule-winnaars spelen daarna weer tegen elkaar. De nummers 1 en 2 van elke poule zijn de winnaar. Deze spelen een kruiswedstrijd: winaar poule 1 komt uit tegen nummer 2 van poule II, winnaar poule II komt tegen de 2e van poule I. Uitgangspunt is dat de poule-winnaar een minder sterke tegenstander treft, hetgeen in de praktijk niet altijd opgaat. Tot slot spelen de winnaars in de finale voor de 1e en de 2e plaats.
Wanneer het deelnemen belangrijker is dan het winnen, is vaak het probleem dat het niveauverschil erg groot kan zijn, wat ten koste kan gaan van de spelvreugde. We geven hier een mogelijkheid om dit niveauverschil op te heffen.
Een dames-volleybaltoernooi, 16 teams , accommodatie: een sporthal. Als criterium voor deelname geldt: alleen samengestelde ploegen die zelf, als team, niet meedoen aan een competitie. Het totaal aantal deelnemers wordt verdeeld in 4 poules van 4 teams. Als deze poules een halve competitie hebben uitgespeeld komen alle nummers 1, alle nummers 2, alle nummers 3 en alle nummers 4 bij elkaar in een poule. Het voordeel hiervan is dat je op deze wijze toch ploegen krijgt van ongeveer gelijke sterkte. Wil je er een uitslag aan verbinden dan kan je de winnaarspoule laten spelen om de plaatsen 1 tm 4, de poules met de nummers 2 om de vijfde tm achtse plaats etc.
Het afvalsysteem
Het afvalsysteem is het systeem waar het afvallen centraal staat. Dit systeem wordt vaak gebruikt in toernooien met een groot aantal deelnemers. Er zijn maar twee mogelijkheden: winnen of verliezen. Bij een afvalsysteem gaan alleen de winnaars een ronde verder. De verliezers vallen af. Deze vorm is in het algemeen minder geschikt om iedereen zolang mogelijk bezig te laten zijn, tenzij het gebruikt wordt in combinatie met andere organisatievormen. Bij het afvalsysteem ga je uit van de macht van 2, dan wordt er een voorronde gespeeld. Enkele voorbeelden.
Een macht van 2
2/2= 2x2=4
2/3= 2x2x2=8
2/4= 2x2x2x2=16
2/5= 2x2x2x2x2=32 enz
Als het aantal geen macht van 2 is, neem dan het aantal en trek de kortsbijzijnde macht van 2 eraf.
Voorbeeld:
5 teams of deelnemers; dichtstbijzijnde macht van 2 is 4. 5-4=1 Dan moet er dus 1 voorronde gespeeld worden.
Stel je hebt een toernooi en er nemen wel meer dan 100 deelnemers deel. Het is dan niet mogelijk een competitie te spelen. In zo’n geval kies je voor een afvalsysteem, in combinatie met een poule systeem. Dit komt erop neer, dat er een soort voorronde gespeeld wordt, waarbij iedereen een bepaald aantal wedstrijden zeker speelt.
Voorbeeld:
Er zijn 60 deelnemers. Deel de deelnemers in , in poules van 5 deelnemers. Dat worden dan 12 poules. Elke poule speelt een halve competitie, dat wil zeggen dat de deelnemers zeker 4 wedstrijden spelen. Daarna afvallen levert niet zoveel problemen meer op. Uit deze poules komen 12 winnaars. Deze winnaars spelen vervolgens het volledige afvalsysteem. Dus 12-8= 4-4 voorrondes.
Voor iedereen die een toernooi organiseert is het handig om over diverse speelschema te beschikken.
Nu volgen competitieschema's met de daarbijbehorende speelrondes van vier tot twaalf deelnemende ploegen.
Toernooi-/Competitieschema's:
Bij 4 deelnemers
1e ronde:1-4 2-3
2e ronde:1-3 2-4
3e ronde:1-2 3-4
Bij 6 deelnemers
1e ronde: 1-6 2-5 3-4
2e ronde: 6-4 5-3 1-2
3e ronde: 2-6 3-1 4-5
4e ronde: 6-5 1-4 2-3
5e ronde: 3-6 4-2 5-1
Bij 8 deelnemers
1e ronde: 1-8 2-7 3-6 4-5
2e ronde: 8-5 6-4 7-3 1-2
3e ronde: 2-8 3-1 4-7 5-6
4e ronde: 8-6 7-5 1-4 2-3
5e ronde: 3-8 4-2 5-1 6-7
6e ronde: 8-7 1-6 2-5 3-4
7e ronde: 4-8 5-3 6-2 7-1
Bij 10 deelnemers
1e ronde: 1-10 2-9 3-8 4-7 5-6
2e ronde: 10-6 7-5 8-4 9-3 1-2
3e ronde: 2-10 3-1 4-9 5-8 6-7
4e ronde: 10-7 8-6 9-5 1-4 2-3
5e ronde: 3-10 4-2 5-1 6-9 7-8
6e ronde: 10-8 9-7 1-6 2-5 3-4
7e ronde: 4-10 5-3 6-2 7-1 8-9
8e ronde: 10-9 1-8 2-7 3-6 4-5
9e ronde: 5-10 6-4 7-3 8-2 9-1
Bij 12 deelnemers
1e ronde: 1-12 2-11 3-10 4-9 5-8 6-7
2e ronde: 12-7 8-6 9-5 10-4 11-3 1-2
3e ronde: 2-12 3-1 4-11 5-10 6-9 7-8
4e ronde: 12-8 9-7 10-6 11-5 1-4 2-3
5e ronde: 3-12 4-2 5-1 6-11 7-10 8-9
6e ronde: 12-9 10-8 11-7 1-6 2-5 3-4
7e ronde: 4-12 5-3 6-2 7-1 8-11 9-10
8e ronde: 12-10 11-9 1-8 2-7 3-6 4-5
9e ronde: 5-12 6-4 7-3 8-2 9-1 10-11
10e ronde: 12-11 1-10 2-9 3-8 4-7 5-6
11e ronde: 6-12 7-5 8-4 9-3 10-2 11-1
Bij 3, 5, 7, 9 en 11 deelnemers vervalt het hoogste cijfer van de betreffende tabel: het blijvende nummer is dan vrij.